Mural, który opowiada historię Wyszyny

Po ponad czterech stuleciach król Stefan Batory symbolicznie powrócił do Wyszyny. Tym razem pozostanie tu na dłużej za sprawą muralu, który przedstawia monarchę w otoczeniu polskiej husarii, jednego z najbardziej rozpoznawalnych symboli militarnej potęgi dawnej Rzeczypospolitej.

Centralną postacią kompozycji jest Stefan Batory, ale mural nie ogranicza się wyłącznie do królewskiego wizerunku. To opowieść o historii Wyszyny i jej związkach z dziejami Polski. Na malowidle znalazła się również wyszyńska baszta, będąca pozostałością po renesansowym zamku rodu Grodzieckich, wzniesionym w 1556 roku. W tym roku przypada 470. rocznica rozpoczęcia jego budowy.

Według przekazów historycznych około 1572 roku zamek w Wyszynie miał odwiedzić król Stefan Batory. To właśnie ten wątek stał się jednym z historycznych punktów odniesienia dla całego projektu.

Szable „wyszynki” i dziedzictwo dawnej kuźni

Ważnym elementem muralu jest także nawiązanie do XVI-wiecznej wyszyńskiej kuźni. Za czasów Grodzieckich, ówczesnych właścicieli dóbr wyszyńskich, powstawały tam słynne szable „wyszynki”, cenione za jakość wykonania.

W kuźni wykuwano zarówno czarne szable bojowe, którymi posługiwali się husarze, jak i bogato zdobioną broń reprezentacyjną przeznaczoną dla szlachty. Pojedyncze egzemplarze tych zabytków znajdują się obecnie w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie oraz Muzeum Czartoryskich w Krakowie. Są one świadectwem kunsztu dawnych rzemieślników z Wyszyny i przypomnieniem, że historia tej miejscowości wykracza daleko poza lokalny wymiar.

Projekt z dofinansowaniem Ministerstwa Obrony Narodowej

Realizacja muralu była możliwa dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Obrony Narodowej w ramach programu „Historia Wojska Polskiego muralem pisana”. Wartość zadania wyniosła 46 250 zł.

Dzieło wykonano z wykorzystaniem nowoczesnych farb fotokatalitycznych, które pomagają oczyszczać powietrze z zanieczyszczeń. Ze względu na północną ekspozycję ściany mural został dodatkowo zabezpieczony specjalistyczną powłoką antyglonową, co ma zapewnić mu trwałość na długie lata. Autorem realizacji jest firma WypiszWymaluj z Olsztyna.

Powstanie muralu wpisuje się także w przypadającą w tym roku 450. rocznicę elekcji Stefana Batorego na tron Rzeczypospolitej. Dla Stowarzyszenia Dzieje Wyszyny i okolic jest to kolejna inicjatywa służąca popularyzowaniu lokalnego dziedzictwa historycznego.

Uroczyste odsłonięcie 25 września

Stowarzyszenie Dzieje Wyszyny i okolic poinformowało, że ustalono już termin oficjalnego odsłonięcia muralu z Ministerstwem Obrony Narodowej. Uroczystość odbędzie się 25 września 2026 roku w Wyszynie. Ministerstwo wstępnie potwierdziło udział swojego przedstawiciela.

Organizatorzy zapowiadają, że wspólnie ze społecznością Szkoły Podstawowej w Wyszynie postarają się przygotować wyjątkową oprawę wydarzenia. Do udziału zaproszeni zostaną przedstawiciele instytucji, mieszkańcy oraz miłośnicy historii.

Wcześniej, 5 września, w Wyszynie odbędzie się kolejna odsłona Narodowego Czytania. Tym razem uczestnicy sięgną po „Dziady” Adama Mickiewicza. Organizatorzy zapowiadają, że wydarzenie ma nawiązać rozmachem do ubiegłorocznego czytania, podczas którego orszak Stefana Batorego w renesansowej oprawie prezentował twórczość Jana Kochanowskiego.

źródło: Stowarzyszenie Dzieje Wyszyny i okolic