Dlaczego regularna wymiana kasku budowlanego jest konieczna?

Kask ma chronić głowę przed uderzeniami, spadającymi przedmiotami i innymi zagrożeniami. Nawet najlepszy model, wykonany z trwałych materiałów, z czasem się starzeje. Tworzywo traci elastyczność, paski się rozciągają, a elementy montażowe zużywają. Co więcej, kask narażony na działanie promieniowania UV lub uderzenia może nie zadziałać prawidłowo w momencie krytycznym – a tego nie widać gołym okiem.

Od czego zależy trwałość kasku ochronnego?

Czas użytkowania określony przez producenta

Większość producentów określa maksymalny czas użytkowania kasku na od 3 do 5 lat. Co ważne – ten okres liczony jest od daty produkcji, a nie zakupu. Informacje na ten temat znajdują się zwykle wewnątrz skorupy: data produkcji jest wytłoczona lub nadrukowana. Nawet jeśli kask leżał nieużywany w magazynie, jego czas już „biegnie”.

Niektóre modele mają specjalne wskaźniki UV lub datowniki, które pozwalają lepiej śledzić zużycie.

Warunki użytkowania

Środowisko pracy ma ogromne znaczenie. Ekspozycja na słońce, wysoka temperatura, wilgoć, kontakt z chemikaliami – to wszystko przyspiesza proces starzenia się tworzywa.

Przykład: kask używany sporadycznie w magazynie może działać poprawnie przez 5 lat. Ale ten sam model używany codziennie na otwartej budowie, w pełnym słońcu i w warunkach pyłowych, może stracić swoje właściwości ochronne już po 2–3 latach.

Promieniowanie UV to cichy zabójca tworzyw sztucznych. Wpływa na degradację skorupy, co może prowadzić do mikropęknięć niewidocznych gołym okiem.

Uszkodzenia mechaniczne i uderzenia

Kask, który upadł z wysokości, uderzył w twarde podłoże lub został trafiony przez ciężki przedmiot, powinien zostać natychmiast wycofany z użytku – nawet jeśli nie nosi widocznych śladów zniszczenia. Struktura wewnętrzna może być naruszona, co obniża zdolność do pochłaniania energii przy kolejnym uderzeniu.

Oznaki zużycia – jak je rozpoznać?

Pracownicy często nie zdają sobie sprawy, że ich kask dawno przestał spełniać normy. Warto więc wiedzieć, na co zwrócić uwagę:

• Pęknięcia i zarysowania – nawet niewielkie, mogą świadczyć o zużyciu materiału.

• Matowienie lub odbarwienia skorupy – często efekt działania UV.

• Luzujące się elementy – paski, zatrzaski czy pokrętła regulacyjne.

• Odkształcenia skorupy lub wewnętrznej wkładki – nieodwracalne, świadczące o zużyciu.

• Utrata elastyczności – tworzywo staje się kruche i podatne na pękanie.

• Niewyraźna data produkcji – brak możliwości określenia wieku = wymiana.

Co mówi prawo?

Choć nie istnieje jeden przepis, który dokładnie określa, co ile należy wymieniać kask ochronny, obowiązujące regulacje jasno wskazują, że pracodawca ma obowiązek zapewnienia sprawnych i certyfikowanych środków ochrony indywidualnej.

Podstawą prawną są m.in.:

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów BHP.

• Rozporządzenie z dnia 6 czerwca 2003 r. dotyczące BHP przy robotach budowlanych.

• Kodeks pracy, art. 237^6 i 237^7 – dotyczące obowiązków pracodawcy w zakresie środków ochrony indywidualnej.

Z punktu widzenia prawa, używanie zużytego lub niesprawnego kasku może być traktowane jako zaniedbanie – zarówno przez pracodawcę, jak i samego pracownika. W razie wypadku grożą wysokie kary i odpowiedzialność cywilna.

Dodatkowo, sprzęt ochrony głowy musi spełniać określone normy, np.:

• EN 397 – podstawowa norma dla przemysłowych hełmów ochronnych.

• EN 14052 – dla kasków o podwyższonej odporności.

Kaski bez deklaracji zgodności z normami nie mogą być używane na budowie.

Jak często wymieniać kask w praktyce?

• Jeśli producent wskazuje 5 lat trwałości, a kask był eksploatowany intensywnie – warto rozważyć wymianę już po 3–4 latach.

• Gdy kask doznał uderzenia – bezwzględna wymiana od razu.

• Kiedy nie da się odczytać daty produkcji – traktuj go jako przeterminowany.

• W każdej firmie warto prowadzić rejestr środków BHP i zapisywać daty zakupu oraz planowanych wymian.

W praktyce wiele firm ustala własne procedury: np. przegląd co 12 miesięcy i wymiana co 3–4 lata, niezależnie od stanu wizualnego. To zwiększa bezpieczeństwo i porządkuje dokumentację.

Podsumowanie – kiedy wymienić kask budowlany?

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ale są konkretne sygnały, których nie wolno ignorować:

• minęła data ważności określona przez producenta,

• kask był narażony na uderzenie lub upadek,

• widoczne oznaki zużycia: pęknięcia, odkształcenia, wypłowienia,

• skorupa stwardniała, paski się rozciągnęły, system regulacji działa niestabilnie,

• brak zgodności z aktualnymi normami BHP.

Wtedy nie ma co zwlekać – lepiej sięgnąć po nowy, certyfikowany kask budowlany, niż ryzykować zdrowiem lub życiem.

źródło: materiał prasowy nadesłany / sponsorowany