środa 13 listopada 2019

Arkadii, Krystyna, Stanisławy

reklama
Wzorek

Dbanie o zabytki - obowiązek czy fanaberia?

Dbanie o zabytki - obowiązek czy fanaberia?
 

II Wojna Światowa jest trudnym tematem, który przez wzgląd na modną ostatnio „poprawność polityczną” odkładamy do lamusa. Jest jednak niezwykle ważnym elementem naszej narodowej tożsamości. Mimo że dla młodego pokolenia jest zbiorem abstrakcyjnych pojęć i haseł, wśród nas żyją ci, którzy byli naocznymi świadkami tych strasznych wydarzeń.

Cmentarze z tego okresu, zarówno polskie, jak i niemieckie, powinny być otoczone czcią i szacunkiem, ponieważ niezależne od stosunku do byłego okupanta, są to miejsca spoczynku i część polskiego dziedzictwa. Na terenie powiatu nie brakuje zabytkowych nekropolii, które straszą, zaniedbane i zarośnięte. 

reklama

Na uwagę na pewno zasługuje cmentarz ewangelicki w Sarbicach, który mimo unikatowych walorów estetycznych, powoli zamienia się w ruinę. Brak jakichkolwiek działań konserwatorskich powoduje, że kamienne płyty kruszeją, unikatowe, gotyckie czcionki stają się coraz bardziej nieczytelne, żelazne krzyże zżera rdza. Część nagrobków jest niewidoczna, skryta przez dziko rosnące krzewy i wysokie trawy. Nie brakuje też śmieci, które ktoś wyrzucił dosłownie na środku cmentarza.

Około dwa lata lemu padły obietnice uporządkowania takich miejsc, jednak ani władze gminy, ani parafia ewangelicko-augsburska, pod którą nekropolia bezpośrednio podlega, nie poczyniły żadnych kroków mających na celu chociaż częściowe odwrócenie postępującej destrukcji. Wręcz przeciwnie: teren jest nieogrodzony, przez środek cmentarza przebiega droga dojazdowa na pole. Dziko rosnące krzewy maskują zarówno ludzką ignorancję, jak i piękne płyty. A na nich można odkryć naprawdę stare, zaskakujące daty, świadczące o tym, że było to miejsce pochówku nie tylko ofiar wojny, ale ludności pochodzenia niemieckiego, którzy zamieszkiwali te ziemie razem z Polakami na długo przed wojną.

Cmentarz nie znajduje się w Krajowym Rejestrze Zabytków, mimo że powinien figurować na listach Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Co za tym idzie, nie obowiązuje na nim kontrola Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wyklucza to możliwość starania się o dotacje na konserwację obiektu, ale także otwiera nowe możliwości: żeby uporządkować i odnowić nekropolię nie trzeba odgórnej zgody, ale własnej inicjatywy popartej konsultacjami z restauratorami.

reklama

W takiej samej sytuacji znajduje się cmentarz poniemiecki w miejscowości Czyste (gm. Dobra), gdzie osadnicy z zachodu mieszkali już od czasów pruskich. Nekropolia została nadgryziona nie tylko przez ząb czasu – jej obecny stan w dużej mierze jest zasługą wandali. Nagrobki są niemal niewidoczne, skryte w roślinności, masywny, żelazny krzyż już dawno uległ zniszczeniu. Cmentarz ten również nie figuruje w rejestrze. Warto dodać, że tradycje miejscowości są ściśle związane z niemieckimi osadnikami, ponieważ współtworzyli oni lokalną kulturę i w znacznej mierze rozwijali miejscowość gospodarczo.

Co można więc zrobić? Oczywiście, można jak do tej pory udawać, że problemu nie ma, bo zawsze znajdą się pilniejsze wydatki niż renowacja cmentarza. Z drugiej strony, przy odrobinie chcęci można miejsce odnowić, przywrócić mu nie tylko godność, ale i atrakcyjność turystyczną. Środków jest wiele: całe rzesze studentów po kierunkach związanych z ochroną dóbr kultury potrzebują miejsca praktyk. Wiele stowarzyszeń, fundacji, także ze strony niemieckiej, pomaga zachować pamięć o przodkach.

Nad Sarbicami czuwają uczniowie lokalnej szkoły, którzy przed 1 listopada starają się własnymi siłami uporządkować miejsce, zapalają znicze. Warto jednak zastanowić się, czy odpowiedzialność za nie można przerzucić na dzieci, nawet jeśli dbają o nie bezinteresownie? I czy powinno tak być, że miejsca ostatecznego spoczynku wielu ludzi, którzy rodzili się, żyli i umierali na tym terenie pozostają bez opieki? Warto zastanowić się nad tym, nie tylko przy okazji listopadowego święta.

Martyna Stachowiak

Podobne artykuły

Czyste: Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy...

Czyste: Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych 2018

01-03-2018

"Ziemia jest ekumeniczna". Modlitwa ponad podziałami...

27-11-2017
Frydhof porządkuje cmentarz w Sarbicach

Frydhof porządkuje cmentarz w Sarbicach

19-09-2017

Komentarze ()

Komentując korzystasz z narzędzia Facebooka. Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników. Aby zgłosić naruszenie - kliknij w link "Zgłoś Facebookowi" przy wybranym poście. Regulamin i zasady obowiązujące na Facebooku znajdują się pod adresem https://www.facebook.com/policies

reklama
reklama
reklama